Loondienst is een arbeidsovereenkomst met een werkgever: die houdt belasting in op je loon, betaalt de sociale premies, vakantiegeld en loon bij ziekte. Zzp (zelfstandige zonder personeel) is een eigen bedrijf zonder personeel: je schrijft je in bij de KvK, stuurt zelf facturen, doet aangifte btw en inkomstenbelasting en verzekert jezelf tegen ziekte en voor je pensioen.
Algemene regels van het Nederlandse stelsel. Jaarbedragen komen alleen uit de configuratie 2026 van onze belastingcalculator; controleer de rest op de officiële sites hieronder.
| Criterium | Loondienst | Zzp |
|---|---|---|
| Voor wie je werkt | Voor één werkgever met een arbeidsovereenkomst; de werkgever bepaalt wanneer, waar en hoe je werkt. | Voor eigen klanten (opdrachtgevers), vaak meerdere tegelijk; jij bepaalt hoe en wanneer je een opdracht uitvoert. |
| Soort contract | Arbeidsovereenkomst, voor bepaalde of onbepaalde tijd. Het arbeidsrecht beschermt je: ontslag alleen op gronden die in de wet staan. | Opdrachtovereenkomst. Werk je in de praktijk als werknemer onder leiding van de opdrachtgever, dan is dat schijnzelfstandigheid volgens de Wet DBA — sinds 1 januari 2025 controleert de Belastingdienst hier weer op en kan de opdrachtgever naheffingen krijgen. |
| Inschrijving | Niet nodig: de werkgever neemt je op in de loonadministratie; een BSN en je verblijfsdocument zijn genoeg. | Inschrijving in het Handelsregister van de KvK; daarna geeft de Belastingdienst een btw-id en een omzetbelastingnummer af. Voor Oekraïners met tijdelijke bescherming gelden beperkingen — zie de FAQ. |
| Inkomstenbelasting | Loonheffing: de werkgever houdt elke maand belasting en premies volksverzekeringen in en past de heffingskortingen toe. Eén keer per jaar de aangifte inkomstenbelasting (1 maart – 1 mei), vaak alleen om verschillen te verrekenen. | Je doet zelf aangifte inkomstenbelasting; de winst wordt belast in box 1. Tijdens het jaar kun je een voorlopige aanslag aanvragen en in termijnen betalen. Ook de inkomensafhankelijke bijdrage Zvw betaal je zelf. |
| Btw | Geen: loon is geen omzet voor de btw. | Elk kwartaal btw-aangifte, uiterlijk de laatste dag van de maand na het kwartaal (Q1 30 april, Q2 31 juli, Q3 31 oktober, Q4 31 januari). Met een omzet tot €20 000 per jaar kun je kiezen voor de KOR: geen btw rekenen en geen aangifte, maar ook geen voorbelasting terug. |
| Aftrekposten en kortingen | Arbeidskorting en algemene heffingskorting, toegepast door de werkgever via de loonheffing. Geen ondernemersaftrek. | Dezelfde heffingskortingen, plus de zelfstandigenaftrek (€1 200 in 2026, als je voldoet aan het urencriterium van minimaal 1 225 uur per jaar voor je bedrijf), de startersaftrek in de eerste jaren en de MKB-winstvrijstelling van 12,7% van de winst die na die aftrek overblijft. |
| Sociale verzekeringen | De werkgever betaalt premies voor WW (werkloosheid), WIA (arbeidsongeschiktheid) en ZW. Pensioen: AOW plus in veel sectoren een bedrijfs- of bedrijfstakpensioenfonds. | Alleen de volksverzekeringen (AOW, Anw, Wlz) via je belasting. Geen WW of WIA: een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) en pensioen regel en betaal je zelf. |
| Vakantiegeld en verlof | Minimaal 8% vakantiegeld over het brutoloon en betaald verlof van minimaal vier keer je wekelijkse arbeidsduur per jaar (20 dagen bij voltijd). | Geen: vrije dagen zijn dagen zonder inkomen, die je in je tarief verwerkt. |
| Ziekte | De werkgever betaalt minimaal 70% van het loon door, tot twee jaar lang (in het eerste jaar niet onder het minimumloon). | Niets, tenzij je een AOV hebt of lid bent van een broodfonds. Je kunt je vrijwillig verzekeren bij UWV als je dat binnen 13 weken na het einde van je arbeidsovereenkomst aanvraagt. |
| Minimumloon | Het wettelijk minimumloon geldt (een uurloon, het volledige bedrag vanaf 21 jaar); de werkgever mag niet minder betalen. | Geldt niet: je onderhandelt zelf over je tarief. Daar moeten belasting, verzekeringen, pensioen, vakantie en leegloop in passen. |
| Administratie | Niet nodig: de werkgever voert de loonadministratie en geeft een jaaropgaaf. | Verplichte administratie: facturen die aan de factuureisen voldoen, een overzicht van kosten en btw, en een bewaarplicht van 7 jaar voor alle gegevens (10 jaar voor gegevens over onroerend goed). |
| Toeslagen | Het inkomen is voorspelbaar, dus de schatting voor zorgtoeslag, huurtoeslag of kinderopvangtoeslag wijkt zelden ver af. | Toeslagen worden berekend op je geschatte jaarinkomen. Zzp-winst schommelt — valt die hoger uit dan de schatting, dan betaal je een deel van de toeslag terug. Pas de schatting op toeslagen.nl tijdens het jaar aan. |
| Hulpmiddelen en hulp | Niet nodig: de werkgever regelt alles. | Je hebt een boekhouding of een dienst nodig voor facturen, kosten en btw. De zzp-omgeving op Dopomoga heeft facturen, een kostenoverzicht, een btw-rapport en een deadlinekalender. |
Neem een inkomen gelijk aan de bovengrens van de eerste schijf in box 1 in 2026 — €38 883. Voor een werknemer is dat het brutojaarloon; voor een zzp’er de winst na kosten, met het urencriterium gehaald. Alle bedragen komen uit de configuratie 2026 van onze belastingcalculator.
Dit is geen nettovoordeel voor de zzp’er. De werknemer betaalt niet zelf voor WW, WIA of de bijdrage Zvw — dat doet de werkgever; de zzp’er betaalt de bijdrage Zvw, een AOV en pensioen zelf en moet vakantie en ziektedagen in het tarief verwerken. Gebruik de calculator voor je eigen cijfers.
Configuratievelden: incomeTaxBrackets[0] (€38 883, 35,75%), zelfstandigenaftrek (€1 200), mkbWinstvrijstellingPct (12.7). De heffingskortingen (algemeneHeffingskorting, arbeidskorting) gelden in beide gevallen en zijn hier weggelaten.
Open de belastingcalculator →Ja. De werkgever houdt loonheffing in op je loon en de zzp-winst geef je zelf op in dezelfde aangifte inkomstenbelasting; alles komt in box 1. Voor de zelfstandigenaftrek heb je niet alleen 1 225 uur voor je bedrijf nodig, maar — tenzij je starter bent — ook meer dan de helft van je totale werktijd. Meld het bij je werkgever: nevenwerkzaamheden mogen alleen om een objectieve reden worden beperkt, maar je contract kan vragen dat je ze meldt.
Je schrijft je in als je als ondernemer handelt: je biedt regelmatig diensten aan, tegen een marktprijs, aan meerdere klanten. Een echt eenmalige klus kun je zonder KvK opgeven als resultaat uit overige werkzaamheden in de aangifte inkomstenbelasting. Voor de btw geldt een eigen toets: de Belastingdienst kan je ook zonder KvK als btw-ondernemer zien. Herhaalt het werk zich, schrijf je dan in; op kvk.nl staat een check of dat verplicht is.
De Wet DBA (Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties) bepaalt hoe wordt beoordeeld of de relatie tussen een opdrachtgever en een zzp’er eigenlijk loondienst is. Werk je onder leiding van de opdrachtgever, in zijn rooster, met zijn middelen en alleen voor hem, dan is dat schijnzelfstandigheid. Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer en kan de opdrachtgever loonheffing en premies naheffen. De beoordeling volgt de criteria uit het Deliveroo-arrest van de Hoge Raad: mate van gezag, inbedding in de organisatie, ondernemersrisico.
Ja in loondienst; als zzp’er alleen onder voorwaarden. Voor een baan is geen tewerkstellingsvergunning (TWV) nodig: de werkgever meldt je minimaal twee werkdagen voor de start bij UWV. Als zelfstandige mag je alleen werken als je een verblijfsvergunning als zelfstandige hebt of als je opdrachtgever voor jou een TWV bij UWV heeft gekregen; zonder TWV riskeert de opdrachtgever een boete van de Arbeidsinspectie. KVK waarschuwt dat TWV-aanvragen voor zzp’ers in de horeca, bouw, persoonlijke dienstverlening en landbouw altijd worden afgekeurd. KVK schrijft Oekraïners in, maar de inschrijving zelf geeft geen recht om als zzp’er te werken. De tijdelijke bescherming is verlengd tot en met 4 maart 2028 — controleer de actuele regels op rijksoverheid.nl en kvk.nl.
Toeslagen worden berekend op je verwachte jaarinkomen. Oekraïners met tijdelijke bescherming krijgen zorg meestal via de RMO-regeling, dus zorgtoeslag is niet van toepassing, maar kinderopvangtoeslag of huurtoeslag kan wel. Valt de zzp-winst hoger uit dan de schatting, dan vordert Dienst Toeslagen het verschil terug na de definitieve berekening. Pas de inkomensschatting in Mijn toeslagen aan zodra je ziet dat de winst verandert.
Standaard niet. Een zieke zzp’er krijgt niets zonder AOV (particuliere arbeidsongeschiktheidsverzekering) of lidmaatschap van een broodfonds. Je kunt je vrijwillig verzekeren bij UWV (Ziektewet, WIA) als je dat binnen 13 weken na het einde van je arbeidsovereenkomst aanvraagt. Pensioen: AOW bouwt elke inwoner op; extra pensioen bouwt een zzp’er zelf op, via een lijfrente of een pensioenproduct voor zelfstandigen. De overheid werkt aan een verplichte basisverzekering arbeidsongeschiktheid voor zelfstandigen — volg rijksoverheid.nl.
De aangifte inkomstenbelasting over een jaar doe je tussen 1 maart en 1 mei van het jaar erna; uitstel vraag je vóór 1 mei aan. Doe je aangifte vóór 1 april, dan stuurt de Belastingdienst de aanslag vóór 1 juli. Btw-aangifte doe je elk kwartaal, uiterlijk eind van de maand erna. Om één grote rekening te voorkomen vraag je een voorlopige aanslag aan en betaal je maandelijks. De calculator geeft een indicatief bedrag.
Regels en bedragen veranderen — controleer de actuele voorwaarden op de officiële sites.